Opvullegaat Uitleg & Advies | Bespaar Erfbelasting

Q: Wat is een opvullegaat precies en hoe werkt het?

Het opvullegaat is een fiscale keuzeclausule in een testament. Hiermee kan de langstlevende partner na het eerste overlijden de erfenis anders verdelen. De langstlevende verhoogt hiermee het eigen erfdeel. Tegelijkertijd wordt het papieren erfdeel van de kinderen verlaagd tot hun exacte belastingvrije vrijstelling (€26.230 in 2026). Hierdoor is bij het eerste overlijden direct minder of geen erfbelasting verschuldigd.

Q: Moet ik het opvullegaat altijd gebruiken?

Nee, het is een keuzerecht. De langstlevende partner kan na het overlijden beslissen of het gebruik van het legaat op dat moment voordelig is. Als er genoeg contant geld is om de belasting te betalen, kan men er ook voor kiezen het niet te gebruiken. Vaak kan je dan weer bereiken dat er over het eerste en het tweede overlijden samen zo min mogelijk betaald hoeft te worden. Laat je adviseren.

Q: Is een opvullegaat hetzelfde als een tweetrapsmaking?

Nee. Een opvullegaat regelt de fiscale verdeling tussen partner en kinderen direct na overlijden. Een tweetrapsmaking wordt wel vaak in combinatie met het opvullegaat gebruikt. We noemen dat een Jabulani regeling.

Het Opvullegaat: Optimale flexibiliteit en belastingbesparing

Bijgewerkt op 1 juni 2026 · Marc Couteaux, familierechtfiscalist (REP, RAB, RB)

Een opvullegaat is een van de krachtigste instrumenten in een modern testament. Het geeft de langstlevende partner de bevoegdheid om ná het overlijden te bepalen hoe groot de erfdelen van de kinderen precies worden.

Je bepaalt pas op het moment dat het er écht toe doet hoe je de fiscale vrijstellingen optimaal benut.

Met een opvullegaat hoef je nu nog niet vast te leggen wat de exacte verdeling is, maar houd je alle opties open voor de toekomst. De mogelijkheid wordt in je testament vastgelegd, en de keuze van de verdeling wordt gemaakt bij het eerste overlijden.

Directe belastingbesparing

De partner-vrijstelling is ruim € 828.000. Door de belaste verkrijging van de kinderen onder de vrijstelling van de langstlevende ouder te schuiven, voorkom je dat er direct erfbelasting over de kindsdelen betaald moet worden.

040 291 14 93 mail@marccouteaux.nl

Waarom kiezen voor een opvullegaat?

Het grootste struikelblok bij een overlijden is vaak dat de langstlevende partner de erfbelasting voor de kinderen moet voorschieten. Als het vermogen 'in de stenen' van het huis zit, kan dit leiden tot liquiditeitsproblemen. Maar ook als je gewoon geen erfbelasting wil betalen bij het eerste overlijden is dit de manier om dat te bereiken. Dit werkt bij nalatenschappen tot ongeveer € 900.000,00.

Erfbelastingplan adviseert je bij een testament laten opstellen hoe je dit legaat opneemt, zodat je het geld in eigen zak houdt in plaats van het direct naar de Belastingdienst te sturen.

De voordelen van het opvullegaat

✓

Fiscale optimalisatie:

Maak maximaal gebruik van de hoge partner-vrijstelling van ruim acht ton.

✓

Liquiditeit behouden:

Voorkom dat je de woning moet verkopen om de belasting van de kinderen te betalen.

✓

Keuzevrijheid:

Je beslist pas na het eerste overlijden hoe dat de verdeling wordt ter bescherming van je vermogen en dat van je kinderen.

✓

Eenvoudig toepasbaar:

Het legaat werkt mee met eventuele wetswijzigingen zonder dat je je testament hoeft aan te passen.

Veelgestelde vragen over het opvullegaat

Wat is een opvullegaat precies en hoe werkt het?

Het opvullegaat is een fiscale keuzeclausule in een testament. Hiermee kan de langstlevende partner na het eerste overlijden de erfenis anders verdelen. De langstlevende verhoogt hiermee het eigen erfdeel. Tegelijkertijd wordt het papieren erfdeel van de kinderen verlaagd tot hun exacte belastingvrije vrijstelling (€26.230 in 2026). Hierdoor is bij het eerste overlijden direct minder of geen erfbelasting verschuldigd.

Moet ik het opvullegaat altijd gebruiken?

Nee, het is een keuzerecht. De langstlevende partner kan na het overlijden beslissen of het gebruik van het legaat op dat moment voordelig is. Als er genoeg contant geld is om de belasting te betalen, kan men er ook voor kiezen het niet te gebruiken. Vaak kan je dan weer bereiken dat er over het eerste en het tweede overlijden samen zo min mogelijk betaald hoeft te worden. Laat je adviseren.

Gaan de kinderen hierdoor niet meer belasting betalen bij het tweede overlijden?

Dat is een belangrijk punt van aandacht. Door nu belasting te besparen, wordt de erfenis bij het tweede overlijden groter. Echter, door de bespaarde belasting nu te beleggen of te gebruiken voor de eigen verzorging, is het netto resultaat onder de streep vaak veel gunstiger. Wij rekenen het je eenvoudig voor, en laten het op een makkelijke manier zien. Bovendien kan de te betalen belasting bij het 2e overlijden weer vermindert worden met een renteclausule.

Wat is het verschil tussen een opvullegaat en een afvullegaat?

In de praktijk is er geen verschil. Beide termen worden door elkaar gebruikt en beogen dezelfde belastingbesparing.

Is een opvullegaat hetzelfde als een tweetrapsmaking?

Nee. Een opvullegaat regelt de fiscale verdeling tussen partner en kinderen direct na overlijden. Een tweetrapsmaking wordt wel vaak in combinatie met het opvullegaat gebruikt. We noemen dat een Jabulani regeling.

Hoe activeer ik het opvullegaat na een overlijden?

Er is geen ingewikkelde aparte procedure nodig bij de rechtbank of notaris. De langstlevende partner activeert de clausule simpelweg in de aangifte erfbelasting. In de aangifte geef je aan dat je gebruikmaakt van het legaat en vul je de gewijzigde breukdelen van de erfenis in.

Moet ik mijn huidige testament aanpassen voor deze regeling?

Oudere testamenten bevatten deze flexibele clausule bijna nooit. Het is daarom verstandig om je testament te laten controleren, om te voorkomen dat je onnodig te veel belasting betaalt.